Andere Tijden - Uitzendingen oktober 2020

Van gebruiksvoorwerp tot knuffeldier. Van troostobject tot verdienmodel

Een overzicht van 50 jaar dierenlief en dierenleed in de vorige eeuw.

 

Zondag 4 oktober, 20.35 uur, NPO 2

 

Nederland viert al 90 jaar Dierendag op initiatief van de Dierenbescherming. Op de eerste dierendag in 1930 wordt serieus stilgestaan bij de verhouding tussen mens en dier. We houden van dieren, dat is altijd zo geweest. Maar we zijn ook steeds meer dieren gaan houden en daarbij is de liefde soms ver te zoeken. Zeker als aan de dieren geld te verdienen valt. Andere Tijden is in het rijke beeldarchief gedoken en daarin komt die ambivalente verhouding goed naar voren.

We zien pure dierenliefde voor schattige hondjes en poesjes, maar ook voor aapjes die in de jaren ’60 nog als vrolijke huisdieren werden beschouwd. Maar ook een groot marmeren graf voor de overleden hond van Andre Hazes.

De boeren zijn met de groeiende welvaart steeds meer dieren gaan houden op een efficiënte, industriële manier. In de jaren ’70 tonen ze nog vol trots hun stallen. Speciaal voor de camera mag even het licht aan in de donkere ruimtes vol legbatterijkippen, mestkalveren en mestvarkens. Het Anti Bont Comité maakt zich al in de jaren ’70 druk over industriële nertsenfokkerijen en vossenfarms waarin ons land tot de grootste producenten behoort. Al in de jaren ’70 is ons duidelijk gemaakt dat een paar cent meer voor een ei al veel dierenleed kan besparen. We horen die boodschap nog steeds, maar we betalen liever voor onze huisdieren dan voor ons vlees.

 

 

Andere Tijden: Halt! Douane.

Woensdag 7 oktober, 22.15 uur, NPO 2

 

Vluchtelingen die illegaal Nederland binnenkomen, reizigers die Corona het land inbrengen: de roep om de aloude landsgrenzen in ere te herstellen klinkt geregeld.

De grootste grensovergang van Europa was Bergh Autobahn, beter bekend als ‘de grens bij Arnhem’. Twee oud douaniers leiden presentator Astrid Sy rond in het grensgebied dat onder hun controle viel.

In de jaren ’70 en ’80 werd de sfeer aan de grens steeds grimmiger als de douaniers te maken krijgen met mensensmokkel, illegale wapenhandel en drugssmokkel. Douanier Willem Lussing “Toen werd het echt crimineel. Toen was de aardigheid er ook wel af. Toen was het niet leuk meer.”

De grenswachten erkennen dat hun werk soms weinig resultaat had maar pleiten toch voor terugkeer van de grens: “Het is toch een barrière. Je moet langs die douane. Je moet langs de controle.”

Het opheffen van de Europese binnengrenzen in 1993 betekende daarnaast een gevoelige klap voor het grensdorp Tolkamer, dat economisch grotendeels afhankelijk was van de grens.

 

 

Andere Tijden special: Klokken voor Amerika: een geschiedenis van blunders en vakmanschap

Zaterdag 17 oktober, 20.35 uur, NPO 2

 

Het moet iets groots en bijzonders worden, ons dankbaarheidsgeschenk aan de Amerikanen na de Tweede Wereldoorlog. Terwijl Koningin Juliana zich klaarmaakt voor haar staatsbezoek aan Amerika, buigt in Nederland een commissie zich over een passend cadeau voor de bevrijders en gulle gevers van de Marshallhulp. Het wordt een carillon dat bestaat uit 49 klokken. Het instrument waarbij het kleinste klokje net zo belangrijk is als de grote klokken, is symbolisch voor de positie waarin Nederland zichzelf graag ziet begin jaren vijftig. Samen met de andere landen zullen we in harmonie klinken.

De geschiedenis van The Netherlands Carillon in Washington is een geschiedenis vol hoop en goede wil, maar ook een geschiedenis vol blunders. En dit leidt ertoe dat ons nationale cadeau - het rijkelijk versierde carillon - letterlijk altijd vals geklonken heeft. Nu het carillon sinds december 2019 in Nederland terug is om gerestaureerd en tevens nu echt goed gestemd te worden, heeft Andere Tijden een special gemaakt waarin de restauratie van de klokken gevolgd wordt en tevens de onstuimige geschiedenis van het carillon tot leven komt. Het bevat klokken die kwijt zijn, klokken die vals zijn, ruzies over betalingen en lobbyende ambassadeurs.

In de uitzending loodst onderzoeker Diederik Oostdijk de kijker langs documenten en personen die onderdeel zijn van de geschiedenis van het carillon. Intussen zien we hoe het restaureren van de klokken en het gieten van drie nieuwe klokken in zijn werk gaat. Een schitterend staaltje vakmanschap bij ’s werelds grootste klokkengieterij.

En dan blijkt het Amerikaanse deel van de restauratie - de klokkentoren - veel duurder uit te vallen en gaat de geplande terugtocht van de klokken per schip naar Amerika niet door. En terwijl de Amerikanen fondsen bij elkaar zoeken, staan de klokken voorlopig werkeloos te wachten op het volgende hoofdstuk in de rumoerige geschiedenis van The Netherlands Carillon.