Latijnse uitspraken Asterix en Obelix vertaald

A
Acta est fabula: Het spel is afgelopen.
Met deze woorden werd in Romeinse schouwburgen het einde van een voorstelling bekendgemaakt.
keizer Augustus zou ze op zijn sterfbed gesproken hebben.
Alea jacta est: De teerling is geworpen/de beslissende stap is gedaan.
Een niet geheel juiste Latijnse vertaling van de Griekse woorden die Caesar gesproken heeft
in 49 v. C., toen hij met zijn leger de Rubico (grensrivier tussen Italië en Gallia)
overtrok. Een wet gebood elke Romeinse veldheer die van het noorden kwam, zijn troepen af te
danken alvorens deze rivier te overschrijden. Caesar stap betekende dus een oorlogsverklaring
aan de Senaat.
Audaces fortuna juvat: Het geluk is met de stoutmoedigen. (Virgilius)
Aut Caesar, aut nihil: Of Caesar, of niets. (=alles of niets) (Cesar Borgia)
Auri sacra fames: De vervloekte goudhonger.
Ave atque vale: Heil en vaarwel (Afscheidsgroet)
Ave Caesar morituri te salutant!: Gegroet Casesar!, zij die gaan sterven groeten u.
Woorden van zwaardvechters volgens Suatonius
Ave Caesar lucratori te salutant!: Gegroet Caesar, zij die zich gaan verrijken groeten u.
'Variant met een knipoog' naar de voorgaande uitspraak.
B
Beati pauperes spiritu: Gelukzalig zijn de armen van geest.
Latijnse vertaling van Mattheus 5 vers 3 uit het Grieks:
Ironische variant van Beati possidentes (=zalig zijn de bezitters), in juridische zin
gebruikt om aan te duiden dat het bezit als zodanig beschermd wordt.
Bis repetita placent: Herhaling van iets dat men mooi vindt. (Horatius)
C
Caveat emptor: De koper zij op zijn hoede.
Cogito ergo sum:
Cogito, ergo sum: Ik denk, dus ik besta. Van de 16e eeuwse Franse filosoof Descartes.
Contraria contraiis curantur: Het tegengestelde wordt door het tegengestelde
genezen. (Hippocrates)
D
De facto: In werkelijkheid.
Delenda Carthago: Carthago moet verwoest worden.
Oneigenlijk gebezigd met betrekking tot iets waaraan, hoe dan ook, een einde gemaakt
moet worden en waarop men telkens terugkomt. Woorden waarmee Cato de Oude elk van zijn
redevoeringen besloten zou hebben.
 De mortuis nil nisi bene: Van de doden niets dan goeds.
Toegeschreven aan Chilo.
Desinit in piscem mulier formosa superne: De van boven schone vrouw eindigt in een vis (Horatius)
De uitkomst beantwoordt niet aan de verwachtingen. 
Diem perdidi: Ik heb een dag verloren. (Suetonius)
Woorden die door keizer Titus gezegd zouden zijn als hij een dag voorbij had laten gaan
zonder iemand wel te doen. 
Dignus est intrare: Hij is waardig binnen te komen. (Molière)
Donec eris felix, multos numerabis amicos: Zo lang je gefortuneerd bent, zal je veel vrienden hebben.
Dulce et decorum est pro patria mori: Het is zoet en eervol voor het vaderland te sterven. (Horatius)
E
Errare humanum est: Dwalen is menselijk. (Hieronymus)
Et nunc, reges, intelligite, erudimini, qui judicati terram: En koningen weest verstandig,
u die oordeelt over het lot van de aarde, onderwijst uzelf.
Et tu, Brute: Ook gij, Brutus?
Lat. vertaling van de Griekse woorden die Caesar volgens de overlevering sprak bij het zien
van Brutus (die als zijn zoon gold) onder zijn moordenaars.
Exegi monumentum aere perennius: Een gedenkteken, duurzamer dan brons, heb ik voor mij opgericht.
Horatius doelend op zijn eigen gedichten.
F
Felix qui potuit rerum cognoscere causas: Gelukkig hij, die de oorzaken (het wezen) der
dingen, de noodwendige onderlinge samenhang van alles, heeft leren inzien. (Virgilius)
Fluctuat nec mergitur: Het wordt heen en weer gegooid door de golven maar zinkt niet.
G
Gloria victis: Eer aan de verslagene.Woordspeling op "Vae victis" (Brennus, 390 BCE).
Gnothe seauton (Greek): Ken u zelve.
Spreuk boven de tempel van Apollo te Delphi, aan verscheidende Griekse wijzen toegeschreven
I
Invinoveritas: In wijn (dronkenschap) is de waarheid.
Ipso facto: Noodzakelijkerwijs.
Ira furor brevis est: Toorn is een korte razernij. (Horatius)
D.w.z. de toornige is op dat moment ontoerekenbaar
Ita est: Zo is het.
Ita diis placuit: Aldus behaagde het de Goden.
M
Major e longinquo reverentia: Van verre is de eerbied groter.
Mens sana in corpore sano: Een gezonde ziel in een gezond lichaam. (Juvenalis)
Morituri te salutant: Zij die gaan sterven groeten u.
Woorden van zwaardvechters volgens Suatonius.
N
Non licet omnibus adire Corinthum: Niet iedereen valt het ten deel naar Corinthe te gaan. (Horatius)
(d.w.z. naar een plaats van weelde en vermaak.) 
Non omnia possumus omnes: Ieder kan niet alles. (Virgilius)
Nunc est bibendum: Nu is het tijd om te drinken. (Horatius)
O
O fortunates nimium, sua si bona norint agricolas: Oh gelukkigen, voorbij alle zaligheid
staan de boeren, als ze alleen maar hun geluk zouden kennen.
O tempora! o mores! : O tijden! O zeden! (Cicero)
P
Panem et circenses: Brood en spelen. (Juvenalis)
Het enige waarnaar het Romeinse volk in de keizertijd verlangde.
Pax Romana: De vrede gewaarborgd door het Romeinse Rijk.
Plaudite cives!: Applaudisseert, inwoners!
Woorden waarmee aan het eind van de Romeinse toneelstukken om de goedkeuring der
toehoorders werd verzocht.
Q
Quid novi?: Wat voor nieuws (is er)?
Qui habet aures audiendi audiat: Hij die oren heeft, moet leren hoe ze te gebruiken.
Quis, quid, ubi, quibus auxiliis, cur, quomodo, quando?: Wie, wat, waar,
op welke wijze, waarom, hoe en wanneer?
Quod erat demonstrandum: Hetgeen te bewijzen was.
Geplaatst aan het slot van een bewijsvoering.
Quomodo vales: Hoe vaart ge?
Quot capita, tot sensus:  Zoveel hoofden, zoveel zinnen. (Terentius)
Quousque tandem?: Hoe lang nog (… Catilina, zult ge misbruik maken van ons geduld)?
Begin van Cicero's eerste rede tegen Catilina
Quo vadis: Waarheen gaat gij?
Volgens de legende sprak Petrus deze woorden toen hij, vluchtende uit Rome
voor de vervolging door Nero, Jezus ontmoette.
R
Redde Caesari quae sunt Caesaris: Geef de keizer wat de keizer's is (Mattheus)
Ruber et Niger: Rood en zwart
S
Sic ad nauseam: En zo op naar het punt van het veroorzaken van zeeziekte.
Ook: tot je er misselijk van wordt / tot vervelens toe. Het Engelse 'nauseating' betekent: misselijk makend.
Sic transit gloria (mundi): Zo vergaat de heerlijkheid (grootheid) der wereld.
Deze uitdrukking wordt gebruikt bij de kroningsceremoniën van de paus.
Sic transit: komt zelfs voor in een liedje van Louis Davids. Hij, en anderen, bedoelen ermee: De glorie is verdwenen.
Singularis Porcus: Wild varken.
Si vis pacem…(para bellum): Indien gij de vrede wilt… (wees dan op de oorlog voorbereid)
Sol lucet omnibus: De zon schijnt voor iedereen. (Petronius)
Sursum corda: De harten omhoog!
T
Timeo Danaos et Dona ferentes: Ik vrees de Grieken, ook al brengen zij geschenken. (Virgilius)
Doelt op het paard van Troje dat zij achterlieten
Tu quoque fili: En jij ook, zoon!
U
Ubi solitudinem faciunt, pacem appellant: Waar verwoesting gecreeerd is, noemt men het vrede.
Uti, non abuti: Te gebruiken, niet om te misbruiken.
V
Vade retro: Ga achter mij.
Vae victo, vae victis: Wee de overwonnen mens, wee de overwonnenen.
Vanitas vanitatum et omnia vanitas: IJdelheid der ijdelheden, alles is ijdelheid.
Veni vidi vici: Ik kwam, zag, overwon.
Bericht van Caesar aan de Senaat om zijn snelle overwinning op de koning van Pontus
(47 v. C.) te melden en te karakteriseren.
Veritas odium parit: De waarheid maakt vijanden.
Via Thermae Sanctae: De baden (aan de) Heilige Weg.
Boven de thermen in "De Romeinse Lusthof", genoemd als een van de verrichtingen van Bouwes Campus staat
"Via Thermae Sanctae" – iets dat voor een willekeurige Asterix lezer
volkomen onzin moet zijn.  Voor Amsterdammers is het daarentegen uiterst helder: "Het Heiligenwegbad",
een van de meest bekende openbare zwembaden in het centrum van Amsterdam
Victrix causa deis placuit, sed victa Catoni: De zaak die gewonnen heeft, heeft de goden
voor zich gehad, maar de verslagene Cato. Woorden van Cato Uticensis
Victurus te saluto: Hij die op het punt staat te overwinnen groet u.
Video meliora proboque deteriora sequor: Ik zie het betere en erken het, maar volg
het slechtere. (Ovidius)
Vinum et musica laetificant cor: Wijn en muziek strelen het hart.
Vis comica: Komische werking.